1ο Αντάμωμα Ποντίων Ατά παζάρ στο Σταυρό Ημαθίας,1.7.18
Των Αγίων 25 Μαρτύρων εν Νικομηδεία

Αγαπητοί φίλοι
Χαίρετε
Απόψε ένα όνειρο που μοιραστήκαμε πολλοί από εμάς
γίνεται πραγματικότητα.
Γιατί  πολλοί θελήσαμε να συνάξουμε τα παιδιά του Ατά παζάρ
αλλά δεν το πετύχαμε.
Ήρθε όμως το πλήρωμα του χρόνου, εδώ, στην ευλογημένη γη της Μακεδονίας,στο Σταυρό  Ημαθίας να το ζήσουμε.
Γι΄αυτό κατ΄αρχήν απευθύνουμε θερμές ευχαριστίες και συγχαρητήρια στο Διονύση Μαργαρίτη και τη Δέσποινα Γερουλίδου,στο σύλλογο "Εστία" του Σταυρού και σ΄όλους τους συντελεστές που άντεξαν έναν βρώμικο πόλεμο, επί εβδομάδες ,του οποίου όλοι γίναμε αποδέκτες από παράγοντες που έχουμε θέσει στο περιθώριο εδώ και χρόνια γιατί εκμεταλλεύονταν τους συλλόγους μας.
Είμαι η Δέσποινα Στεφανίδου, από τον Μορφωτικό όμιλο Ποντίων Μεσημερίου "Αργοναύτες".Το Μεσημέρι είναι το ένα από τα δύο χωριά, μαζί με την Νέα Νικομήδεια που έχουν αδριάντα του Καπετάν Βαγγέλη Φωτιάδη.
Σήμερα εδώ βρίσκονται απόγονοι των Ποντίων προσφύγων που ήρθαν από την περιοχή Ατά παζάρ της Νικομήδειας της Μικράς Ασίας.
Για να αποτίσουμε φόρο τιμής στον θρυλικό οπλαρχηγό Ευάγγελο Φωτιάδη που τέθηκε επικεφαλής και οδήγησε πάνω από 10.000 ή κατ΄άλλη εκτίμηση 12.000 ψυχές στην Ελλάδα.
Ο Πατέρας των Αταπαζαρλήδων, ο τελευταίος μεγάλος ήρωας της Νικομήδειας.Τελευταίος γιατί με τον ξερριζωμό,διώχνοντας τον Ελληνισμό ο τόπος παραδόθηκε στη βαρβαρότητα.
Νικομήδεια : Γη Αγίων και Ηρώων
Στις κατεχόμενες πατρίδες μας δεν επιτρέπονται οι ανασκαφές αλλά από πρόσφατα ευρήματα στην Νικομήδεια πιθανολογούν ότι αν προχωρήσουν και ολοκληρωθούν ,θα φέρουν στο φως αρχαιολογικό χώρο ίσως μεγαλύτερο από την Έφεσο.

Αξιοπρόσεκτο στην Εκκλησιαστική Ιστορία της Νικομήδειας είναι ότι μαρτύρησαν πολλές μεγάλες ομάδες Αγίων ομοθυμαδόν,όπως :

οι Άγιοι Δισμύριοι,(20.000 μάρτυρες) τιμώνται στις 28/12
οι Αγίες 10 παρθένες στις 31/12
Οἱ Ἅγιοι 1000 Μάρτυρες τρεῖς Οἰκέτες, τέσσερις Προτίκτορες οἱ ἐν Νικομήδειᾳ Μαρτυρήσαντες στις 7/2
Οι ΄Αγιοι Μύριοι Μάρτυρες στις 18/3
Οἱ Ἅγιοι κληρικοὶ καὶ λαϊκοί Μάρτυρες οἱ ἀναιρεθέντες ὑπὸ τὸν αὐτοκράτορα Οὐάλη στις 18/5
Οἱ Ἅγιοι Ρωμανός καὶ Τελέτιος οἱ Μάρτυρες καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἐν Νικομηδείᾳ Καέντων (30/5)
Άγιοι 5 Μάρτυρες οι εν Νικομήδεια στις 16/6
οι Άγιοι 25 Μάρτυρες οι εν Νικομηδεία στις 1/7
οι Άγιοι 366 Μάρτυρες στις 31/8
οι Άγιοι 3.608 Μάρτυρες στις 4/9
οι ΄Αγιοι 200 Μάρτυρες 10/10.
Τις πρεσβείες τους να έχουμε ,
να μας σκέπουν και να μας προστατεύουν για τη συνέχεια της προσπάθειας.

Οι παππούδες ήρθαν από το Ατά παζάρ το 1921.
Στο Ατά παζάρ όμως είχαν πάει μόλις το 1880 από την περιοχή Φάτσα Κοτυώρων.
Ερχόμενοι το  1880 ,σύμφωνα με τον ιατρό Αρίσταρχο Τσαμασλίδη, ίδρυσαν τα χωριά :

1.Γιασλίκετσίτ (Πόρος-υγρό πέρασμα)
2.Κουρούτερε (Ξηροπόταμος)
3.Κεστανέπουνάρ (Καστανόβρυση)
4.Κήραζλη
5.Πάραλη 
6.Καράπελήτ (Μαύρη Δρυς)
7.Σούπατάκ (Βάλτος,Βούρκος)
8.Γενήνταγ (Άνω Νεοβούνι)
9.Άλλο Γενήνταγ (Κάτω Νεοβούνι)
10 Αρτήτσπελήν (Μεσόκεδρος)
11Τσαταλβάζ
12Τσοπάν-γιατάκ
13Έτερον Τσοπάν γιατάκ "Κάτω Βοσκοκαλύβες"
14.Άκτας (Ασπρόπετρα)
15,Κεπλήγητζουν (Πάνω στη Γέφυρα)
16 Κουρούμεσια (Ξερή μεσιά)
17 Γάσπαση ( Βραχοχώρι)

Αλλά και στα Κοτύωρα μετοίκησαν το 1760 από την Αργυρούπολη.
Υπάρχει λοιπόν μια άποψη μήπως θα πρέπει να στραφούμε στην πρώτη, παλαιά πατρίδα ,την Αργυρούπολη.

Για τη μετάβαση στην Ελλάδα, κεντρική θέση κατέχει ο θρυλικός καπετάνιος Ευάγγελος Φωτιάδης.
Ο καπετάν Βαγγέλης γεννήθηκε το 1895 στο Σατουρβάν του Ατά παζάρ.
Βγήκε στο βουνό για λόγους τιμής και συγκρότησε αντάρτικο με 500 ενόπλους.
Πολέμησε αδίστακτα Τσέτες,Τσανταρμάδες,και στρατιώτες ως τον ξερριζωμό.

Στις 30 Ιουνίου του 1920 είπαν ότι η Ελλάς έφτασε στην Προύσα.Μάζεψαν όλους τους ικανούς Χριστιανούς από 18-55 ετών για να ετοιμάσουν χαρακώματα στην ακτή της Μαύρης Θάλασσας.
Από τα χωριά Κεστανέπουνάρ, Κίρεζλι, Γάσπαση,Τσοπάνγιατάχ συγκεντρώθηκαν 145 παλληκάρια.Τα 22 από το Τσοπάνγιατάχ τα πήγαν στην Ακτή κοντά στη Μαύρη θάλασσα και τα δολοφόνησαν με μαχαίρι.
120 κατέβασαν με νταούλια και ζουρνάδες στο τουρκοχώρι Κοτσάαλή.
Έβαλαν τους Έλληνες να χορέψουν τον τελευταίο χορό,το χορό του θανάτου και κατόπιν τους οδήγησαν στον τόπο της εκτελέσεως,κοντά στη Μαύρη θάλασσα στις εκβολές του ποταμού Γουίν.
Οι μελλοθάνατοι χαιρέτησαν ηρωικά.
"Εμάς ας σκοτώσετε. Ζήτω η Ελλάδα !"

Μετά τη δολοφονία, οι Τσέτες μπήκαν στα χωριά,οι Έλληνες φύγαν στα βουνά, έκλεψαν, λεηλάτησαν ότι πολύτιμο υπήρχε και τα έκαψαν.
Ο καπετάν Βαγγέλης συγκέντρωσε όλους τους κρυμμένους Έλληνες ,τους προστάτευσε με σώμα επίλεκτων ,πέρασαν τον ποταμό Σαγγάριο, τους οδήγησε σώους την Νικομήδεια και τους παρέδωσε στην Ελληνικό Στρατό.Μετά από πολλές περιπέτειες έφτασαν στην Ελλάδα.
Στην Ελλάδα ο καπετάνιος δεν παντρεύτηκε, δεν άφησε απογόνους.
Συγχωριανοί του ζουν στη Μάνδρα Ξάνθης.
Σε μία συμπλοκή για πολιτικούς λόγους έχασε το ένα του χέρι.
Η Ελληνική μητριά πολιτεία δεν αναγνώρισε καμμία τιμή ούτε αποκατάσταση στον Καπετάν Βαγγέλη όπως και σε κανέναν άλλο οπλαρχηγό του Αντάρτικου στον Πόντο.
Που έγραψαν ένα έπος αντίστοιχο του 1821.
Έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του με τη συνδρομή ευγνωμόνων διασωθέντων κυρίως στην Νέα Νικομήδεια Ημαθίας και το Μεσημέρι Θεσσαλονίκης.
Συγχωρέθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 1967.
Παραμένει αδικημένος και μετά θάνατον.
Στο Μεσημέρι κάναμε μια ιδιαίτερη προσπάθεια ν΄ανακαλύψουμε περαιτέρω στοιχεία τόσο για την ιστορία της περιοχής όσο για τον Καπετάνιο.Επί τρία έτη,2015-16-17 φέραμε κορυφαίους ομιλητές, επιστήμονες που ερευνούν την ιστορία ,το 15 τον Θεοδόση Κυριακίδη, Δρα Νεότερης Ιστορίας,αντιπρόεδρο του ιδρύματος "Αγίου Γεωργίου" Περιστερεώτα,το ΄16 ,τον Θεοφάνη Μαλκίδη,Δρα Κοινωνικών Επιστημών, Μέλους της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για τη μελέτη των Γενοκτονιών,το ΄17, τον Κυριάκο Χ΄΄κυριακίδη,Επίκουρο καθηγητή της έδρας Ποντιακών Σπουδών ΑΠΘ. χωρίς να μπορέσουμε να προσθέσουμε κάτι στα ήδη υπάρχοντα.

Φεύγοντας από εδώ να υποσχεθούμε :
1 . Ότι θα ξανανταμώσουμε
2. Στις 7 Σεπτεμβρίου θα είμαστε όλοι παρόντες στο μνημόσυνο του Καπετάνιου
3.Όλοι μαζί θα συλλέξουμε στοιχεία και θα καταγράψουμε την ιστορία του Ατά παζάρ και του καπετάνιου.

Να υποσχεθούμε στον Καπετάνιο ότι δε θα λησμονήσουμε τη θυσία του.
Θα κλείσω με τα λόγια του ιατρού Αρίσταρχου Τσαμασλίδη που κατέγραψε μαρτυρίες από την πρώτη γενεά και την ιστορία μας,ο οποίος κοιμήθηκε πέρσυ,επίσης στις 7 Σεπτεμβρίου όπως ο Καπετάν Βαγγέλης.

"Εμείς ξαναρριζώσαμε, χτίσαμε το σπιτικό μας, δημιουργήσαμε.Οι νεκροί μας έμειναν εκεί, όπου χύθηκε το αίμα τους, για να θυμίζουν ότι και ΄κείνα τα μέρη ήταν Ελληνικά και οι "φίλοι που δεν έχουν ντροπή"
τα έδωσαν βορά στις ορδές του Αττίλα.
Αυτήνοι όταν έχουν το ζόρι,θα ζητήσουν και θα ξαναζητήσουν τη βοήθειά μας,ενώ οι ύαινες θα γελογαυγίζουν πάνω από τα απομεινάρια κάποιου λεσιού, ότι όλοι τρώνε από μας, όμως μένει κάποια μαγιά και ξαναγεννιώμαστε και αυγατίζουμε..."

Η Ρωμανία αν πέρασεν
ανθεί και φέρει κι άλλο...

Η Νικομήδεια αν πέρασεν
ανθεί και φέρει κι άλλο...