Την πίστη τους στην Ανάσταση του Χριστού, την παράδοση της πίστης στις επόμενες γενιές την πεποίθηση ότι οι κεκοιμημένοι μας είναι κοντά μας,τη διατήρηση της μνήμης του προσφιλούς προσώπου και το μοίρασμα μαζί του της χαράς της Αναστάσεως εκφράζουν οι Πόντιοι με το ταφικό έθιμο,την κοινή τράπεζα ζωντανών και νεκρών.
Την Κυριακή του Θωμά, το Σ/Κ του Αγίου Πνεύματος τα ταφία παίρνουν ζωή.
Οι ζωντανοί νοιώθουμε την ανάγκη να επικοινωνήσουμε με τους δικούς μας ανθρώπους που έχουν περάσει στην άλλη ζωή, για να τους πούμε ότι δεν τους ξεχνάμε και κρατάμε ζωντανή τη μνήμη τους στην καρδιά μας.
Ο ιερέας κάνει τρισάγιο κι εμείς με τα αναστάσιμα εδέσματα, κόκκινα αυγά, τσουρέκι επαναλαμβάνουμε τον παιάνα της νίκης, Χριστός Ανέστη, Αληθώς Ανέστη.
Η ζωή νικά το θάνατο, η μνήμη τη λήθη.
* "«Τ’ Αε Πνευμάτ’ επέναμε ’ς σα ταφία και έτρωγαμε με τ’ aπoθαμέντς. (Του Αγίου Πνεύματος πηγαίναμε στα νεκροταφεία και τρώγαμε με τους πεθαμένους.) Πρόκειται για ένα έθιμο που ξεπερνάει τα 2500 χρόνια ζωής, που ταξίδεψε με τους πρώτους έποικους στον Πόντο από την μητροπολιτική Ελλάδα, οι οποίοι ανάμεσα στις άλλες συνήθειές τους πήραν μαζί τους και το ταφικό έθιμο και το οποίο διατηρήθηκε και μετά τον εκχριστιανισμό του Πόντου από τον Απόστολο Ανδρέα, εκφράζοντας πλέον την πίστη για την ανάσταση των νεκρών με την Ανάσταση του Κυρίου.
«Που σου, θάνατε το κέντρον; Που σου, Άδη το νείκος;
Ανέστη Χριστός, και συ καταβέβλησαι.
Ανέστη Χριστός, και πεπτώκασι δαίμονες.
Ανέστη Χριστός, και χαίρουσιν άγγελλοι.
Ανέστη Χριστός, και ζωή πολιτεύεται.
Ανέστη Χριστός, και νεκρός ουδείς εν τω μνήματι.
Χριστός γάρ εγερθείς εκ νεκρών, απαρχή των κεκοιμημένων εγένετο» ...
Έτσι γίνεται και σήμερα. Μετά την λειτουργία όλοι παίρνουν διάφορα φαγητά και πηγαίνουν « ’ς σα ταφία». Ο παπάς του χωριού κάνει τρισάγιο και μετά στρώνεται το τραπέζι έξω από τα νεκροταφεία. Και τι δεν έχει αυτό το τραπέζι! Φελία, πισία, πιροσκία, λαβάσα, ριζόγαλο, χασίλ, κεράσια, ταν, ρακί για τους άντρες και ότι άλλο παραδοσιακό και νέο φαγητό μπορεί να φανταστεί κανείς. Τρώνε, πίνουν, μιλούν για τον νεκρό τους, χαίρονται μαζί με τις αναστημένες ψυχές. Όλοι συμμετέχουν στο κοινό τραπέζι ζωντανών και νεκρών. Και εκεί νιώθεις ότι ο θάνατος είναι συνέχεια της ζωής, προετοιμάζεσαι στην ιδέα του, συμφιλιώνεσαι. Κανείς δεν νιώθει θλίψη, κανείς δεν λυπάται, δεν κλαίει, είναι μέρα χαράς, είναι μια γιορτή. Χαρά που απορρέει από την πίστη στην ανάσταση των νεκρών, από την χριστιανική πίστη για την Ανάσταση.
Υπήρχε μάλιστα η πεποίθηση ότι αφού οι ψυχές μετά το τραπέζι αυτό, κατά τις 12.00 το μεσημέρι επέστρεφαν στον τόπο τους, μπορούσε κανείς να τις δει μέσα στα πηγάδια. Έπαιρναν έτσι ένα καθρεφτάκι και προσπαθούσαν να δουν στο νερό του πηγαδιού τις ψυχές των δικών τους ανθρώπων, κάτι βέβαια που σχετίζεται με την αρχαιοελληνική δοξασία σύμφωνα με την οποία η κάθοδος των ψυχών στον Άδη γινόταν μέσα από το νερό.
Το ταφικό έθιμο συνεχίζουν να τελούν σήμερα οι πόντιοι στα Σούρμενα Ελληνικού – Αττικής και οι Ακρίτες Νέας Κρώμνης Δράμας την Κυριακή του Θωμά, στο Χορτοκόπι Ελευθερούπολης Καβάλας τη δεύτερη μέρα του Πάσχα, στο Δρακόντιο της Κοινότητας Κολχικού Λαγκαδά της Ζωοδόχου Πηγής, οι νεοπρόσφυγες Πόντιοι από τις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες, πιθανότατα και πόντιοι σε άλλα μέρη της Ελλάδας.
Είναι εκπληκτικό, πως το ταφικό έθιμο διατηρήθηκε τόσους αιώνες, πως άντεξε στη φθορά του χρόνου!
Μελετητές του αρχαίου ελληνικού κόσμου λένε:
«…Οι βασικές πράξεις και οι θεσμοί της ζωής, γέννηση, γάμος, οικογένεια, γένος, κράτος, έπαιρναν μια μυσταγωγική αξιοπρέπεια από τη θρησκεία. Με τη λατρεία ή την τιμή προς τους νεκρούς, οι γενεές συνδέονταν μεταξύ τους με μια συνέχεια υποχρεώσεων, έτσι ώστε η οικογένεια να μην είναι απλά ένα ζευγάρι με τα παιδιά τους, αλλά μια ιερή ένωση και αλληλουχία αίματος και πυρός που εκτείνονταν μακριά στο παρελθόν και στο μέλλον και κρατούσε τους νεκρούς, τους ζωντανούς και τους αγέννητους σε μια ενότητα ισχυρότερη οποιουδήποτε κράτους».
Πιθανόν εδώ να βρίσκεται η απάντηση της μακραίωνης πορείας του εθίμου, στην αγάπη προς τους νεκρούς, στο ιερό δέσιμο που είχαν μ’ εκείνους. Ίσως να οφείλεται και στο χαρακτήρα των Ποντίων, που δεν αλλοτριώνεται εύκολα, στην επιμονή και στο πείσμα τους, στην ψυχική αντοχή τους, στην πίστη τους για τη συνέχεια της ζωής. Βιώσαν την τραγική γενοκτονία, τον ξεριζωμό από τις πατρογονικές τους εστίες, την προσφυγιά, ένιωσαν την φρίκη του θανάτου κι όμως άντεξαν. Δεν άφησαν τον πόνο και την ανάγκη επιβίωσης να τους κάνουν να ξεχάσουν τους νεκρούς τους. Με τρόπο απλό, με σεβασμό και αγάπη, κάθε νέα γυναίκα έκανε εκείνο που είχε κάνει η μητέρα της, η γιαγιά της, η προγιαγιά της. Και έτσι αβίαστα, με μια αθόρυβη δύναμη, το έθιμο πέρασε από γενιά σε γενιά ενώνοντας τους ζωντανούς, τους νεκρούς και τους αγέννητους με μια σύνδεση αιώνια.*
ΤΑΦΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΑΛΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Το βράδυ της Ανάστασης οι Κοζανίτες γιορτάζουν με τους κεκοιμημένους τους την νίκη της ζωής επί του θανάτου! Ένα έθιμο με βαθύ πνευματικό νόημα.
** Δημοσίευμα (romfea.gr)
Στη Θεσπρωτία, στο χωριό Γηρομέρι Φιλιατών, ένα πανάρχαιο ταφικό έθιμο αναβίωσαν, για μια ακόμη χρονιά, τη Δευτέρα του Πάσχα, 29 Απριλίου 2019, οι κάτοικοι.
Μετά τη θεία λειτουργία στον κοιμητηριακό ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα και τα τρισάγια από τον ιερέα, οι κάτοικοι του χωριού έκαναν και ένα άλλου είδους "τρισάγιο", καθώς με κλαρίνο τραγούδησαν πάνω από τους τάφους των νεκρών, συγγενών τους και προσφιλών τους προσώπων, τραγούδια, που τους ήταν αγαπημένα και τους εύφραναν, κατά τη διάρκεια του επίγειου βίου τους.
Έτσι δημιούργησαν μια ιδιότυπη... επικοινωνία μαζί τους, μέσα από την οποία ανασαλεύτηκε η αναστάσιμη ελπίδα, ότι η ζωή νικάει το θάνατο.
Αλλά και η πεποίθηση ότι όταν οι δικοί μας άνθρωποι εγκαταλείπουν τα γήινα και εισέρχονται στην ειρήνη και τη σταθερότητα της αιώνιας ζωής, αυτοί, που έχουν μείνει πίσω, έχουν χρέος να μην κόψουν την αλυσίδα φωτός, που τους ένωνε, όσο ζούσαν.
Το μοναδικό αυτό ταφικό έθιμο στην Ελλάδα, που συνεχίζεται από γενεά σε γενεά, έχει τις ρίζες του στις αρχές του 18ου αιώνα, κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
* Από το κείμενο της Χρύσας Μαυρίδου :Το Ταφικό έθιμο αναβιώνει στο Θρυλόριο Κομοτηνής
http://epontos.blogspot.com/2014/06/Pontos-Tafiko-Ethimo.html
** https://www.romfea.gr/diafora/28757-anabiose-tafiko-ethimo-sti-thesprotia
Ακούστε την εκπομπή : Γενοκτονία : Eκατό χρόνια μετά
με θέμα : Τη λατρεία του Αγίου Γεωργίου και το ταφικό έθιμο.
http://www.mediafire.com/file/r7mcdjd5k0m48x1/30-4-2019+Stefanidou.mp3?fbclid=IwAR31q6l72rjKgS678n_8gA9AWiIEaAp35u3dr4Z27WnkOoAd7ZOwZlNftdQ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου